Θεόδωρος Παντούλας

Αλλο φιλοπατρία καί Αλλο πατριωτισμός

Εἶναι, νομίζω, ἀκατόρθωτο κι ὄχι ἁπλῶς δύσκολο νά ὁριστεῖ ἡ ἀγάπη τῆς μάνας γιά τό σπλάχνο της. Διότι αὐτό εἴμαστε. Σπλάχνα. Εἴμαστε κομμάτια μιᾶς γυναίκας πού τήν ἀποκαλοῦμε «μάνα» καί τό βλέμμα της μᾶς συντρέχει διά βίου. Πού ὁ ἴσκιος της μᾶς δροσίζει διά βίου.
Παρόμοια, ἄν καί ἥσσονος δυσκολίας, εἶναι καί κάθε ἀπόπειρά μας νά ὁρίσουμε τή δική μας ἀγάπη γιά τή μάνα μας. Τό πιθανότερο εἶναι νά περιπέσουμε σέ φλυαρία προσπαθώντας νά περιγράψουμε αὐτό πού νοιώθουμε ὅλοι, ἀλλά ἀδυνατοῦμε νά τό ἐκφράσουμε μέ ἐπάρκεια.
Μέ ὅλα αὐτά θέλω νά πῶ ὅτι αὐτή ἡ ὀμολογημένη ἀδυναμία μας σέ καμιά περίπτωση δέν ἀναιρεῖ αὐτά πού αἰσθανόμαστε.
Τό ἴδιο, τηρουμένων τῶν ἀναλογιῶν, ἰσχύει καί γιά τήν φιλοπατρία πού δέν εἶναι ἐπίκτητος ἀλλά ἔμφυτος. Οἱ ἄνθρωποι δέν εἴμαστε κομῆτες. Εἴμαστε παρακλάδια. Ἔχουμε ρίζες καί φυλλώματα. Ἔχουμε μάνα, πατέρα κι ἀδελφό. Δικούς καί ξένους. Ἔχουμε βλέμματα καί χειρονομίες πού ἐνοικοῦν ἐντός μας. Ἔχουμε γλώσσα πού μᾶς συστήνει τόν κόσμο καί μᾶς σχετίζει μέ τούς ἀνθρώπους. Δέν εἴμαστε στιγμιότυπα. Εἴμαστε καταβολάδες πού χρήζουν φροντίδας. Ἐν προκειμένῳ εἴμαστε παραβλάσταρα μιᾶς πολύ παλαιᾶς ἱστορίας πού, δίχως νά νεάζει, δέν παλιώνει. Μιᾶς ἱστορίας ἀπό τά κόκκαλα βγαλμένης. Δέν εἶναι κομπασμός αὐτός. Περηφάνια εἶναι. Περηφάνια πού τό ζύγι πάντοτε ἔγερνε κατά τήν μεριά τῆς Ἐλευθερίας. Κι ὅσο δύσκολα κι ἄν ἔβγαινε τό ψωμί στόν τόπο πού μᾶς ἀνάστησε, ποτέ δέν μαγαρίστηκε ἡ μπουκιά μας. Ποτέ τό καντήλι δέν ἔμεινε σβηστό καί ποτέ δέν ἔμεινε ἀτραγούδιστη ἡ λύπη κι ἡ χαρά μας.
Παλιακά ὅλα ἐτοῦτα, ἀλλά ὅταν κατάγεσαι ἀπό τόν Μύθο, τί νά ἐπικαλεστεῖς; Τό ἰσοζύγιο πληρωμῶν ἤ τά «μέτρα οἰκοδόμησης ἐμπιστοσύνης»; Χώρια πού ἡ νοσταλγία πιστεύω ὅτι εἶναι ὅ,τι πιό ἐπίκαιρο ἔχουμε – δέν ἀφορᾶ τό παρελθόν· τό μέλλον ἀφορᾶ.
Φυσικά καί δέν ἐξαντλεῖται ἡ φιλοπατρία στήν ἐδῶ ἀμήχανη ἀπόπειρά μου, ἀλλά δέν ἔχω πρόχειρο ἄλλο τρόπο. Ὅσοι δέν πάσχουν ἀπό αὐτοπροαίρετη ὀρφάνια («στό διάολο ἡ οἰκογένεια, στό διάολο ἡ πατρίς, ἡ Ἑλλάδα νά πεθάνει νά ζήσουμε ἐμεῖς») θά ἀναγνωρίσουν στά παραπάνω κάτι δικό τους καί, πιθανῶς, θά συμπληρώσουν μέ τήν ἐμπειρία τους τήν ἀδεξιότητά μου.
Ἡ παραδοχή πάντως ὅτι ἀπό γεννησιμιοῦ μας μετέχουμε σέ σύνολα πού συγκροτοῦν κοινότητες πέριξ τοῦ ἱεροῦ, δέν εἶναι ἁπλῶς πράξη ἐντιμότητας. Εἶναι πράξη αὐτογνωσίας πού μήτε μόνους μᾶς ἀφήνει μήτε ἀφήνει τό πάνω χέρι στόν χειρότερο ἑαυτό μας.

Τά τελευταῖα χρόνια ὡστόσο ψυλλιάστηκα ὅτι ὑπάρχει σοβαρή ἀναντιστοιχία ἀνάμεσα στήν φιλοπατρία καί στόν πατριωτισμό. Καί νά τήν ἐπισημάνω αὐτή τήν ἀναντιστοιχία χωρίς περικοκλάδες: ὁ πατριωτισμός εἶναι ἕνας ἀκόμη –ισμός ἀπό τούς πολλούς πού θέλουν νά μερεμετίσουν τή ζωή μας. Εἶναι ἡ ἰδεολογικοποίηση τῆς φιλοπατρίας καί, συνήθως, ἡ ἐπίκλησή του γίνεται γιά σκοπούς, ἐντέλει, ἐλάχιστα πατριωτικούς. Καί εἶναι, κατά τήν ἐπισφαλή κρίση μου πάντοτε, ἡ ἄλλη ὄψη τῆς ἀρνησιπατρίας. Μήν μᾶς παραπλανᾶ ἡ χρήση καί ἡ κατάχρηση κάποιων στοιχείων πού συνιστοῦν τήν φιλοπατρία. Ἡ ἐργαλειοποίησή τους τήν φυραίνει καί τήν καταντᾶ συντηρητισμό. Ἡ συντήρηση πάλι δέν εἶναι ἀφ’ ἑαυτῆς κακή. Ὁ συντηρητισμός ὅμως εἶναι. Καί εἶναι κακός διότι εἶναι ἠθελημένα ἀποσπασματικός. Ἀποσπᾶ μέρη τοῦ ὅλου καί τά καθιστᾶ ὄχι ἐμβλήματα, ἀλλά εἴδωλα πέριξ τῶν ὁποίων οἰκοδομεῖ μιά αἵρεση. Τά ἀποσπασμένα μέρη, ὅμως, ὡς κομμάτια ἑνός συνόλου, δέν λειτουργοῦν μόνα τους. Ἄλλοτε λείπει ἡ μάνα κι ἄλλοτε τό παιδί. Γι’ αὐτό καί πολλοί θιασῶτες τοῦ πατριωτισμοῦ, ἐνῶ, λόγου χάριν, εἶναι ἀλειτούργητοι, δέν ἔχουν κανένα πρόβλημα μέ τήν, ἐνίοτε καρναβαλική, ὑπεράσπιση τοῦ ἐθνοθρησκευτικοῦ φολκλόρ. Τί σχέση ὅμως μπορεῖ νά ἔχει μιά ζείδωρος παράδοση μέ τή μουσειοποίησή της;
Δέν πρόκειται γιά μιά συγγνωστή, κατά τά λοιπά, ἀμυντική συμπεριφορά. Στήν πραγματικότητα πρόκειται γιά φοβική, δηλαδή μειονεκτική, συμπεριφορά πού δέν ἑδράζεται στήν πραγματικότητα ἀλλά ἐπιθυμεῖ κοντόφθαλμα νά τή φέρει στά μέτρα ἀλλότριων ἐμπειριῶν! Πρόκειται, δηλαδή, γιά νερόβραστο διανοητικό ἐπαρχιωτισμό. Σέ αὐτή τήν περίπτωση σπανίζουν οἱ ἀναφορές στήν ἐπιχώριο ἐμπειρία καί πλεονάζουν οἱ ἀναφορές στή διεθνή συντηρητική βιβλιογραφία.
Στή δική μας περίπτωση, πού δέν ἔχουμε καισαροπαπισμούς, ἔγγειο ἀριστοκρατία καί… βιομηχανικό προλεταριάτο, ἡ μετασκευή τῆς φιλοπατρίας σέ συντηρητισμό ὁδηγεῖ στόν εὐτελισμό της. Ἀπό κοινή γλώσσα γίνεται ἰδίωμα συγκεκριμένων ὁμάδων, λιγότερο ἤ περισσότερο ἀγεώργητων, πού ὀχυρώνονται σέ ἀνιστόρητες κι ἀνιστορικές ἐκφάνσεις φιλοπατρίας, ἀνάγοντάς τες σέ ἔσχατες, ὑποτίθεται, γραμμές ἀμύνης ἀλλά, ὡς χρήσιμοι ἠλίθιοι, ξιφουλκοῦν ἐν οὐ παικτοῖς, ἀνοίγοντας δρόμο στήν περαιτέρω ἀποικιοποίησή μας.
Προσπαθῶ νά πῶ ὅτι ἡ ὑποτίμηση τῆς φιλοπατρίας σέ ἕναν ἀκόμη –ισμό τή στύβει καί τήν στεγνώνει, ἐνῶ αὐτή εἶναι εὔχυμος. Καί εἶναι εὔχυμος ἀκριβῶς ἐπειδή δέν εἶναι ἀδιάβροχη. Δέν εἶναι κλειστή. Ἀλλάζει ἐνσωματώνοντας στοιχεῖα πού εἶναι συμβατά μέ τόν τρόπο της. Οἱ ἀξίες τῆς τιμῆς, τῆς ἀνδρείας καί τῆς πίστης (πού σήμερα ἠχοῦν σάν ἄγνωστες λέξεις) παραμένουν οἱ σταθερές της. Ἡ διαχρονική πορεία τοῦ Ἑλληνισμοῦ τό ἐπιβεβαιώνει. Εἴμαστε αὐτοί πού εἴμαστε ὄχι ἐπειδή ἐτεροκαθοριστήκαμε, ἀλλά ἐπειδή σέ τοῦτο τό ἁλωνάκι ἀναμετρηθήκαμε ὁλόκληροι μέ τόν χρόνο καί ὅσα κι ὅσους αὐτός μᾶς ἔφερε.
Ἄν κάτι ἔχει ἀκόμη σημασία σέ ἕνα περιβάλλον πού ἀπώλεσε τό νόημα δέν εἶναι νά φιλιώσουμε οὔτε μέ τό λίγο οὔτε μέ τή φτήνια πού μᾶς περιβάλλει. Εἶναι νά καθάρουμε τό συλλογικό μας πρόσωπο ἀπό τίς ἐπιχωματώσεις τῶν –ισμῶν. Νά γίνουμε προσκυνητές καί ὄχι περιηγητές ἑνός λιτοῦ τρόπου πού δέν ἦταν ποτέ μέ τή «σωστή πλευρά τῆς ἱστορίας» ἀλλά μέ τό δίκιο· ἑνός τρόπου πού ὅσα «τάλαρα» κι ἄν τοῦ ἔδιναν οἱ ἀργυραμοιβοί δέν καταδεχόταν νά πουλήσει τά γιερά του. Ἄν τό κάνουμε, θά ὑπηρετήσουμε τή ζωή καί τήν ὀμορφιά της. Ἀλλιῶς θά συνεχίσουμε, μέ τίς μεγάλες μας κουβέντες καί τίς μικρές μας πράξεις, νά φτιασιδώνουμε τήν ἀσχήμια τοῦ θανάτου. Καί σέ αὐτή τήν περίπτωση, πράγματι, οἱ καλπιές τῶν -ισμῶν καί ἀντίκρισμα θά ἔχουν καί δέν θά εἶναι περιττές.
περ. κοινός τ[ρόπος], τ. 3 Δεκέμβριος 2023

Κάποτε σ’ Εκλαιε λαός — τώρα οΥτε πού σέ ξέρει

Κάποτε σ’ ἔκλαιε λαός — τώρα οὔτε πού σέ ξέρει»

Πολλοί θά τόν ζήλευαν. Κανονικό, κι ὄχι τάχα μου, ἀρχοντόπουλο. Εἶχε μπροστά του μιά ζωή στρωμένη. Ὁ Παῦλος Μελᾶς καλῆς γενιᾶς παραβλάσταρο, εὔπορος, γιός Ἠπειρώτη μεγαλέμπορου, μικροπαντρεμένος μέ τή Ναταλία, θυγατέρα τοῦ Στέφανου κι ἀδερφή τοῦ Ἴωνος Δραγούμη, πατέρας δύο παιδιῶν. Γιός πολιτικοῦ, δηλαδή, καί γαμπρός κατοπινοῦ Πρωθυπουργοῦ.
Κι ὅμως, ἄφησε τίς ἀνέσεις καί τίς νοικοκυροσύνες καί βγῆκε κλαρίτης στίς ράχες τῆς Μακεδονίας. Ἄμαθος στίς κακοτοπιές ἀλλά δέν πισωπάτησε. Κι ἦταν ἕνας ἀλλιώτικος καπετάνιος αὐτός. Γλυκομιλοῦσε στούς χωρικούς καί δέν μακέλευε τούς ἀντιπάλους του. Στίς 13 Ὀκτωβρίου 1904 στάθηκε μέ τούς ἄνδρες του στή Στάτιστα τῆς Καστοριᾶς ν’ ἀναπαυτοῦν γιά λίγο καί ὁ ἴδιος ἐκεῖ ἀναπαύτηκε γιά πάντα, ἴνα πληρωθή ἡ παραδοξολογία ὅτι αὐτός «δέν πῆγε στή Μακεδονία γιά νά σκοτώσει ἀλλά γιά νά σκοτωθεῖ» (Ν.Δ. Τριανταφυλλόπουλος).
Τόν σταυρό του ὁ Παῦλος Μελᾶς παράγγειλε νά τόν δώσουν στή γυναίκα του καί τό τουφέκι του στόν γιό τους μέ τή διαβεβαίωση ὅτι ἔκανε τό καθῆκον του. Ἦταν μόλις 34 ἐτῶν. Ἀλλοῦ ταφιάστηκε τό κορμί κι ἀλλοῦ ἡ κεφαλή του — μήν πέσει στά χέρια τῶν ἐχθρῶν τό σεπτό σκήνωμά του. Καί κοντά ἑβδομήντα χρόνια μετά πῆγε νά τόν ἀνταμώσει στό κιβούρι του ἡ Παύλαινα, ἡ ὑπεραιωνόβια κυρά-Ναταλία (πού ἄν μέ ἄφηναν οἱ διορθωτές, ὅλα τά γράμματα τοῦ ὀνόματός της θά τά ἔγραφα κεφαλαία), ἡ ὁποία ὅλο της τόν καιρό πορεύτηκε ἀνδροπατώντας, ἰσόβιο ψυχοκέρι στή μνήμη ἐκείνου τοῦ ἀμνοῦ πού ἔγινε ὄχι τό ψοφίμι ἀλλά τό σφαγάδι τῆς Μακεδονίας — τῆς σκέτης Μακεδονίας, ἄνευ ἑτέρου προσδιορισμοῦ τότε.
Ὁ Παῦλος Μελᾶς δέν ἄφησε περιουσία στήν οἰκογένειά του, ἄφησε ὅμως αὐτό πού καί ὁ ἴδιος κληρονόμησε ἀπό τόν πατέρα του: «ἄθικτον, ὄνομα τίμιον καί ἀγαπητόν».
Τό φόνεμα τοῦ νεαροῦ ἀξιωματικοῦ τάραξε τή φρόνιμη Ἀθήνα τῶν Μελούνων καί ἡ ἀντρειά του ἔγινε σύμβολο μιᾶς φιλοπατρίας πού πορευόταν χωρίς νά ἐμπορεύεται τό ἱερό τῆς ἐλευθερίας ἀγαθό. Καί κοντά στά «κορίτσια ἀπό τήν Καστοριά κι ἀπ’ τή Μακεδονία» μαυροφορέθηκε σύμπας ὁ Ἑλληνισμός πού γιά χρόνια φύλαγε ἤ φίλαγε (ἐδῶ ἀμφότερες οἱ γραφές εἶναι ὁλόσωστες) στά εἰκονοστάσια του τήν τίμια μορφή του. Ὑπῆρχαν ἐνδεεῖς πρόγονοί μας πού δέν εἶχαν λάδι νά φᾶνε ἀλλά τό καντήλι τους δέν σταμάτησε νά φεγγοβολάει τή δυσβάσταχτη ἀπουσία τοῦ χλωροῦ παλικαριοῦ — ὁ Γέροντας τῶν Ἐξαρχείων μάλιστα, ὁ παπά-Ἀνανίας Κουστένης, εἶχε εἰκόνα του ὄχι μόνο στό εἰκονοστάσι τοῦ σπιτιοῦ του, ἀλλά καί στό ναό πού λειτουργοῦσε.
Μετά ἄλλαξαν ἄρδην τά πράγματα καί οἱ νεώτεροι Ἕλληνες, παρότι συχνάκις τά ἐπικαλοῦνται, σταμάτησαν νά ἀνάβουν τά καντήλια. Κοιτᾶνε ἥσυχα-ἥσυχα τίς δουλειές τους, ἀπολησμονώντας ὅσους γιά χάρη τους ἄφησαν στή μέση τίς δικές τους. Ξεχάστηκε καί ὁ Μελάς, πάψαν καί τά τραγούδια. Γι’ αὐτό, καί σέ ἀντίθεση μέ τόν κοσμάκη, ἡ ἀποκοτιά του ἐλάχιστα συνάρπαξε τόν πνευματικό μας κόσμο πού τόν ἄφησε, ἐντέλει, παντελῶς ἀνυπεράσπιστο. Τό ἴδιο, νομίζω, συνέβη καί μέ τήν πολιτική. Ἡ μέν Ἀριστερά ἀμηχανοῦσε μέ τήν καταγωγή καί τή φιλοπατρία του ἡ δέ Δεξιά προτιμοῦσε νά ξεσκολίζει πλησίον τῶν εὐρωπαϊκῶν πόρων καί ὄχι τῶν ἐπιχώριων μνημάτων. Στίς μέρες μας μάλιστα ἐμφανίστηκαν καί εὐάριθμοι τυμβωρύχοι πού ἔνθεν κακεῖθεν λιθοβόλησαν μέχρι καί τόν ἴσκιο του. Ἄς εἶναι. Μάταιος εἶναι ὁ κόπος τους. Δέν κολλᾶν οἱ μαγαρισιές στούς ἴσκιους καί στούς μύθους.
Γιατί ὁ καπετάνιος Παῦλος Μελάς, ἐρήμην τῆς λήθης καί τῆς ἀκηδείας μας, ἀνήκει στόν νεοελληνικό Μύθο, «γιατί ὁ μύθος εἶναι ἡ ἀλήθεια, αὐτό πού μένει ὅταν ξεχνᾶμε τά πάντα» (Ν.Γ. Πεντζίκης, Ὑδάτων ὑπερεκχείλιση).
Τήν ἑβδομάδα πού μᾶς πέρασε ἦταν ἡ ἐπέτειος τοῦ θανάτου τοῦ Παύλου Μελᾶ. Ἡ ἐπέτειος πέρασε στά μουλωχτά. Τό κατανοῶ. Μήν σᾶς πῶ ὅτι χαίρομαι κιόλας. Γλύτωσε τήν θεσμική καί θεσμοθετημένη τσαπατσουλιά τοῦ κράτους μας πού, ὅπως ἔλεγε ὁ πρότερος Διονύσης Σαββόπουλος, ζεῖ φευγάτο «ἀπ’ ὅ,τι ἑλληνικό στόν κόσμο αὐτό».

Υ.Γ. Εὐτυχής συγκυρία ὅτι ἐντός του ἔτους θά κυκλοφορήσει ἀπό τίς ἐκδόσεις Πατάκη μέ ἐπιμέλεια καί σχόλια του φιλότιμου Νώντα Τσίγκα ὁ δεύτερος τόμος ἀπό τα «κρυμμένα» ἡμερολόγια του Ἴωνος Δραγούμη ὑπό τον τίτλο «Θά ζήσω καίοντας τον ἑαυτό μου», ὁ ὁποῖος θά φωτίσει ἁρμοδίως καί ἔτι περισσότερο την περίοδο καί τη θυσία του ἀπέθαντου Παύλου Μελά.

Καθημερινή της Κυριακής 19/10/25

Ο πνιγμένος Από τά μαλλιά (τΗς ΚαρυστιανοΥ) πιάνεται

του Θεόδωρου Ε. Παντούλα

Ἄς φρόντιζαν οἱ κραταιοί θεοί
νά δημιουργήσουν ἕναν τέταρτο καλό.
Μετά χαράς θά πήγαινα μ’ αὐτόν.

Κ.Π. Καβάφης, κατακλείδα ἀπό τό «Ἄς φρόντιζαν»

Οἱ δημοσκόποι, ἐκτός ἀπό ἐπιστήμονες, εἶναι καί ἐλεύθεροι ἐπαγγελματίες. Ἔχουν, δηλαδή, ἐργοδότες πού τούς πληρώνουν γιά τίς δουλειές πού τούς παραγγέλνουν. Καί, παλαιόθεν, «ὁ πελάτης ἔχει πάντα δίκιο». Πάντα. Μέ αὐτή τήν ὑπενθύμιση δέν ὑπονοῶ κάτι ἐπιλήψιμο, διότι ὅπως δέν ἀμφιβάλλω ὅτι ὑπάρχουν εὐσυνείδητοι ἐπαγγελματίες, δέν ἀμφιβάλω ὅτι οἱ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν εἶναι καλότροποι καί τό χέρι πού τούς μπουκώνει, ἐάν δέν τό φιλᾶνε, τουλάχιστον δέν τό δαγκάνουν. Τά γράφω αὐτά διότι, ὅπως γνωρίζετε, οἱ δημοσκοπήσεις ἔχουν τρόπον τινά ὑποκαταστήσει τήν ἐκλογική διαδικασία καί διαμορφώνουν, ἐν πολλοῖς, ὄχι μόνο τό κλίμα ἀλλά τά ἴδια τά ἀποτελέσματά της. Οἱ ἐκλογεῖς, γνωρίζοντας ὅτι τό παιχνίδι εἶναι στημένο καί οἱ διαιτητές πιασμένοι, προσέρχονται στίς κάλπες γιά νά ἐπιβεβαιώσουν ἤ νά διαψεύσουν τά προγνωστικά τῶν δημοσκόπων — δέν ἔχουν προσδοκίες γιά κάτι περισσότερο.

Ἐντούτοις, δημοσκόποι καί δημοσκοπήσεις δέν μποροῦν νά ἀγνοήσουν παντελῶς τήν πραγματικότητα καί νά ἀποκρύψουν ὅτι ἡ πλειονότητα ὅσων ἀπαντοῦν στά ἐπιτηδευμένα διλήμματα πού τούς θέτουν, προκρίνουν, ἀντί τῶν διάφορων ἐκδοχῶν «κυβερνησιμότητας», τό σκέτο «χάος», — χωρίς παρόλα αὐτά νά ἱδρώνει στό ἐλάχιστο τό αὐτί ὅσων ἕπονται μέ διαφορά τῆς δημοφιλοῦς καί βροντώδους ἐπιλογῆς τοῦ «κανένα»!

Οἱ δημοσκόποι μάλιστα, τώρα τελευταῖα ὅπως θά παρατηρήσατε, κοντά στούς ὑπάρχοντες κομματικούς σχηματισμούς βάζουν στούς λογαριασμούς τους —τόν φόβο τους νά ἔχουν οἱ ἐπίλοιποι μουστερῆδες δηλαδή— καί τούς ἐν δυνάμει σχηματισμούς! Κόμμα Σαμαρᾶ, κόμμα Τσίπρα καί κόμμα Καρυστιανοῦ — διότι, ὡς γνωστόν, τά κόμματα ἐν Ἑλλάδι δέν εἶναι συλλογικά ἐγχειρήματα πολιτῶν ἀλλά προσωποπαγῆ καπρίτσια χαρισματικῶν ἀρχηγῶν.

Γιά τούς δύο πρώτους ἐν δυνάμει ἀρχηγούς ἐν δυνάμει κομμάτων τό μόνο πού ἔχω νά πῶ εἶναι ὅτι στόν καιρό τους μετρήθηκαν, ζυγίστηκαν καί ἀμφότεροι βρέθηκαν ἐλλιποβαρεῖς, ὑπογράφοντας καί μέ τά δυό τους χέρια Μνημόνια μέχρι νά σβήσει ὁ ἥλιος καί ὑποθηκεύσεις τῆς χώρας καί τῶν χωρικῶν αὐτῆς ὅσο αὐτός παραμένει ἄσβεστος. Προφανῶς, κάποιοι ἐκ τῶν ἐκλογέων πιστεύουν ἤ ὅτι τά παθήματα τούς ἔγιναν μαθήματα καί θά βελτιώσουν ὁσονούπω τίς πρότερες ἐπιδόσεις τους ἤ ὅτι ἐμμένοντας οἱ ἴδιοι στά ἴδια ὑλικά, θά προκύψουν ἄλλα χαρμάνια! Ἡ ἀφέλεια παρόλα αὐτά, ὅσο συγκινητική κι ἄν εἶναι, ἔχει πάντοτε τό τίμημά της καί δέν εἶναι πολύ σοφό —νομίζω πάντα—, νά δευτερώνει κανείς τήν ἀποπληρωμή της.

Θά σταθῶ μολοντοῦτο στό ἀουτσάιντερ τῆς ἐρχόμενης ἐκλογικῆς ἀναμέτρησης, στήν κ. Μαρία Καρυστιανοῦ, τήν ὁποία καί δέν γνωρίζω προσωπικῶς. Ἡ κ. Καρυστιανοῦ δέν εἶναι πολιτικός, εἶναι πολίτης. Τό πανελλήνιο τή γνώρισε ὡς ἕναν ἄνθρωπο πού κουβαλᾶ ἕνα πολύ βαρύ πένθος. Βλέπω ὅμως ὅτι τῆς φορτώνει καί τίς δικές του ματαιώσεις. Εἶμαι βέβαιος, ὅπως ἔχει ἀπό πολλές μεριές ἐγκαίρως ἐπισημανθεῖ, ὅτι πίσω ἀπό τό δίκαιο αἴτημα τῆς διερεύνησης καί τῆς ἀπόδοσης εὐθυνῶν γιά τό σιδηροδρομικό δυστύχημα στά Τέμπη στοιχίζονται οἱ πάσης φύσεως καί προελεύσεως ἀνεκπροσώπητοι, ἀπογοητευμένοι καί ἀπέχοντες τῆς ἐκλογικῆς διαδικασίας — δηλαδή, ἡ μισή Ἑλλάδα καί βάλε. Καί δέν νομίζω ὅτι στήν κ. Καρυστιανοῦ ἀντιστοιχεῖ τό βάρος αὐτῆς τῆς ἀνάθεσης καί δέν ξέρω ἄν μπορεῖ (κι ἄν προτίθεται) νά τό σηκώσει. Νά τῆς πιστώσουμε ὅμως —κι αὐτό μόνο λίγο δέν εἶναι— ὅτι σήκωσε ἀπό τούς καναπέδες τούς Ἕλληνες καί κατόρθωσε, παρά τά ἀήθη χτυπήματα, καί τά καπελώματα νά ἀποφύγει καί νά διοργανώσει τίς μεγαλύτερες ἀνά τήν ἐπικράτεια συγκεντρώσεις τῆς Μεταπολίτευσης.

Λοιπόν, καταφανῶς ἐντυπωσιακή ἡ δημόσια ἀφετηρία τῆς κ. Καρυστιανοῦ καί, ὅπως ὅλα δείχνουν, μιά, ἐκτός τῶν ὑπαρχόντων σχημάτων, ἐκλογική της παρουσία θά ἔχει, ὑπό προϋποθέσεις, καί ἀξιόλογη ἀπήχηση στό ἐκλογικό σῶμα. Ἀμφιβάλω ὅμως ἄν θά ἔχει καί συνέχεια αὐτή ἡ παρουσία. Γιά νά ἔχει συνέχεια μιά ἐκλογική κίνηση πού φιλοδοξεῖ νά πολιτευτεῖ κι ὄχι νά γίνει ἄλλοθι τῶν μηχανισμῶν διαχείρισης, χρειάζεται, ἐκτός ἀπό καλές προθέσεις, ἰδεολογική συνοχή, πολιτική συγκρότηση, εὐκρίνεια θέσεων καί ἱεράρχηση στοχεύσεων. Καί, πάνω ἀπ’ ὅλα, ἀνθρώπους πού θά βάλουν πλάτη σέ ὅλα αὐτά.

Τό ὅτι ἐγώ δέν βλέπω νά ὑπάρχουν ὅλα αὐτά πέριξ τῆς κ. Καρυστιανοῦ εἶναι ἡ ἀδιάφορη ὄψη τοῦ ζητήματος. Ἡ ἐνδιαφέρουσα ὄψη του εἶναι ὅτι μέ τήν ἐκλογική της παρουσία θά γίνει ὁρατός ἕνας κόσμος πού μέχρι τώρα δέν ἔχει φωνή στήν τρέχουσα κομματοκρατία πού λυμαίνεται τόν βίο του.

Καί αὐτό, κατά τήν ἐπισφαλή κρίση μου, μπορεῖ καί νά ἀποδειχθεῖ τό σημαντικότερο ὅλων — ἀρκεῖ οἱ ἐμπλεκόμενοι νά μήν λησμονήσουν ὅτι ὁ πνιγμένος, ἐνίοτε, παρασύρει στόν πάτο κι ἐκεῖνον ἀπό τά μαλλιά τοῦ ὁποίου γραπώθηκε.

από το antifono.gr

Πριν θέλαμε τον «Γερμανό» μας, τώρα τη «Ρουμάνα» μας

Είναι διαφορετικής τάξεως συναίσθημα η εθνική υπερηφάνεια από τον εθνικό κομπασμό. Το πρώτο έχει έρμα, το δεύτερο είναι ανερμάτιστο. Το πρώτο σπανίζει και το δεύτερο πλεονάζει. Προσέτι, το δεύτερο συγκεφαλαιώνεται στη δημοφιλή αυταπάτη ότι, εκτός του ότι ζούμε στην ωραιότερη χώρα του κόσμου, είμαστε και οι ωραιότεροι τύποι ενός κόσμου που φθονεί την τσαχπινιά και υπονομεύει την προκοπή μας.

Και, παρότι «είμαστε οι αντιφάσεις μας», όπως συνετά μας θυμίζουν οι εγκρατείς των θεωρητικών επιστημών, η αυταπάτη μας αυτοαναιρείται από τη δημοφιλή επίσης πεποίθηση ότι εν γένει είμαστε ένα σκορποχώρι και κάθε τόσο χρειάζεται κάποιος εξ Εσπερίας μάνατζερ χαρισματικός, και μακάρι χαριτωμένος, να μας βάλει σε σειρά.

Πριν από περίπου 20 χρόνια η εθνική ομάδα ποδοσφαίρου αναδείχθηκε πρωταθλήτρια Ευρώπης έχοντας ως προπονητή τον Γερμανό βετεράνο αθλητή Ότο Ρεχάγκελ. Πολλοί ήσαν εκείνοι που απέδωσαν εκείνη την αδόκητο επιτυχία κατεξοχήν στον τεχνικό της ομάδας και, δήθεν θυμόσοφα, μεταξύ σοβαρού και αστείου απεφάνθησαν ότι, γενικότερα, η Ελλάδα «θέλει τον Γερμανό της».

Λίγα χρόνια αργότερα, μεσούντων των Μνημονίων, ξεθώριασε (έως ακυρώθηκε) το αίτημα, διότι ήρθαν πολλοί Γερμανοί να μας κοουτσάρουν, αλλά οι επιδόσεις τους δεν ήσαν οι αναμενόμενες και η λαϊκή αμφιθυμία εκφράστηκε, μεταξύ άλλων, και με ένα ανελλήνιστο «go back» προς τους επικυρίαρχους μουσαφιραίους.

Τον τελευταίο καιρό, μη έχοντας καμιά σοβαρή προσδοκία από την ιθαγενή δικαιοσύνη και το ιθαγενές πολιτικό προσωπικό, οι λαϊκές ελπίδες —ακόμη και όσων αμφισβητούν τις ευρωπαϊκές γραφειοκρατίες ή, κυρίως, αυτών!— αποτίθενται ομάδι στην, επίσης βετεράνο αθλήτρια, Ευρωπαία —έστω Βαλκάνια— Εισαγγελέα κ. Λάουρα Κοβέσι.

Αυτή η εκχώρηση αρμοδιοτήτων πιθανώς να εκφράζει οκνηρία ή να είναι απότοκος μια κόπωσης και μιας κατ’ εξακολούθηση διάψευσης. Σε κάθε περίπτωση η αναζήτηση «προστάτη», η ανάθεση δηλαδή σε τρίτους να βγάλουν το φίδι από την τρύπα, δεν είναι ενήλικη, δηλαδή αντρίκια, συμπεριφορά.

Ο Ανδρέας Κάλβος, την φιλοπατρία του οποίου ουδείς, απ’ όσο γνωρίζω, έχει αμφισβητήσει, προτιμούσε να ψωμοζητούμε ανά την οικουμένη παρά να έχουμε «προστάτες» — που στα πιο πρόσφατα ελληνικά κάπως αλλιώς τους λέμε. Αλλά, απ’ ότι φαίνεται, στο μάθημα της νεοελληνικής λογοτεχνίας οι περισσότεροι συνέλληνες πέταγαν χαρταετό.

Και σήμερα δεν λένε να μαζέψουν την καλούμπα τους.

«Έφεραν πόρνες στην Ελευσίνα»* – και στην Αθήνα προαγωγούς

του Θεόδωρου Ε. Παντούλα

Για αιώνες η τοκογλυφία, η πρωτοθυγατέρα της απληστίας, ήταν μια αξιοκατάκριτη δραστηριότητα. Πολύ πριν ο Έζρα Πάουντ λογιάσει στα δεινά της τη βεβήλωση της ιερότητας και την αποτιμήσει ως το χειρότερο κακό του σύγχρονου κόσμου, οι Έλληνες κάτεχαν ότι αυτή εξανδραποδίζει κι οι Πατέρες της Εκκλησίας την αξιολογούσαν ως μισάνθρωπο επιτήδευμα. Αλλά από τότε παρήλθαν χρόνια και μαζί τους πήγαν περίπατο οι αναστολές που συγκρατούσαν την πλεονεξία στο περιθώριο και στην ανυποληψία.

Στις μέρες μας εκατομμύρια συμπολίτες χάνουν κοψοχρονιά εκατοντάδες χιλιάδες ακίνητα (υπερδιπλάσια από αυτά του υπέκλεψαν οι μαυραγορίτες στην Κατοχή!) από τους «διαχειριστές δανειακών χαρτοφυλακίων» ‒ περιφραστικός ευφημισμός για ανθρώπους που στην καθομιλουμένη αποκαλούνται κάπως αλλιώς. Η υφαρπαγή των περιουσιών τους θα έπρεπε να είναι ζήτημα πρώτης τάξεως στον δημόσιο διάλογο. Δεν είναι. Κληρονομιές αλλάζουν χέρια σε συνθήκες βροντώδους σιωπής (η έντιμος πενία δεν έχει και πολύ πέραση στη μετανεωτερικότητα), την ώρα που η Κυβέρνηση από τη μία διαφημίζει ότι «κρατάμε την ελπίδα, κρατάμε το σπίτι μας» και από την άλλη κρατάει από τον λαιμό τους απελπισμένους οφειλέτες, διευκολύνοντας νομοθετικά, στο κατόπι της πολύφερνης αγοράς ακινήτων, τους πλειστηριασμούς των ακινήτων τους!

Είναι που η αγορά απεχθάνεται το κενό. Κι αν οι συστημικές (και κάργα ανακεφαλαιοποιημένες) τράπεζες αδυνατούν να το καλύψουν, αυτό καλύπτεται από καινοφανείς ιδιωτικές, μη τραπεζικές, επιχειρήσεις χορήγησης στεγαστικών δανείων! Είναι αυτό που λένε οι ατσίδες «η κρίση ως ευκαιρία». Η ευκαιρία του αετονύχη για να ακριβολογούμε! Και των εταιριών διαχείρισης οφειλών που, άμα θέλουν κι όπως θέλουν, συνομιλούν στους οφειλέτες. Και που ακόμη σπανιότερα συναινούν σε «ρυθμίσεις». Σάμπως θα τους τραβήξει κανείς το αυτί; Κράτος εν κράτει είναι. Και τα όποια πρόστιμα τους καταλογίζονται είναι για το θεαθήναι. Οι νομοθετούντες άλλωστε χαίρουν ασυλίας ή, τέλος πάντων, έχουν την ευχέρεια να αλλάζουν ΑΦΜ και να την βγάζουν μπέικα, σε αντίθεση με τους μέχρι εχθές αξιόπιστους δανειολήπτες που σήμερα λοιδωρούνται σαν μπαταχτσήδες από εκείνους ακριβώς που τους προέτρεπαν στον δανεισμό! Η ανακολουθία, η αναλγησία και οι συγκαλυμμένοι εκβιασμοί παραμένουν οι σταθερές των «εισπρακτικών», σταθερές που προσιδιάζουν σε φερσίματα μαφίας και όχι σε συμπεριφορές καλής πίστης και χρηστών συναλλακτικών ηθών.

Παραλλήλως η εθνική οικονομία, μας διαβεβαιώνουν, πάει τρένο. Η ενοίκηση στη χώρα έχει βγει στο σφυρί κι οι πελάτες-επενδυτές, που αιτούνται ασμένως διαμονή με τις golden visa ανά χείρας, κάνουνε ουρές!

Μόνο που οι πανηγυρικοί για την προκοπή της οικονομίας ακούγονται κάπως βερεσέ, αφού γίνονται με ξένα κόλλυβα ‒κυριολεκτικά‒, παρουσιάζοντας το πλιατσικολόγημα για πετυχησιά. Η λαφυραγώγηση μάλιστα περιουσιών πολλαπλάσιας αξίας των οφειλομένων συντελείται χωρίς πολλά-πολλά. Οι δανειολήπτες, συνήθως, δεν έχουν την ψυχική ή την οικονομική δυνατότητα νομικής συνδρομής. Πάνε, δηλαδή, παντελώς άκλαυτοι.

Κι όσοι προσφεύγουν σε δικαστική διευθέτηση θα πρέπει, θέλοντας και μη, να συμβιβαστούν με το γεγονός ότι οι διαδικασίες εδώ είναι μπαμ και κάτω. Οι δικαστές έχουν «πολλή δουλειά» να διεκπεραιώσουν και δεν έχουν χρόνο να ασχοληθούν ενδελεχώς με τις υποθέσεις. Οι αποφάσεις μάλιστα μπορεί να κοινοποιηθούν στους ενδιαφερόμενους ανήμερα των πλειστηριασμών! Άλλωστε αυτό που προέχει δεν είναι το «δίκαιο» αλλά «σε ποιον θα πέσεις»! Δηλονότι, ό,τι και να τραβήξεις σε αυτή τη λοταρία κληρώνεται κυνισμός!

Αντιλαμβάνομαι πολύ καλά ότι τα γραφόμενά μου δεν συνιστούν δικονομική αλλά συναισθηματική προσέγγιση. Θέλω όμως να πιστεύω ‒κι ας μην έχω κανέναν, μα κανένα λόγο‒ ότι οι δικαστές δεν είναι πρόσωπα τελείως αναίσθητα.

Όσα αναφέρω μου τα βεβαίωσαν δικηγόροι κι οφειλέτες που, επιπλέον, ομολόγησαν ότι στην πάλη τους είναι αναπολόγητοι και μόνοι. Ζουν υπό ομηρία αναμένοντας την οικονομική καταστροφή και την ηθική απαξίωσή τους, εξαιτίας των λειτουργών που ολιγωρούν και των επιτήδειων που καραδοκούν.

Κατά τα άλλα είναι βάσιμη νομίζω η πεποίθησή ότι η συνοχή μιας κοινωνίας προασπίζεται από πολίτες-οπλίτες κι όχι από δανειολήπτες. Κι οι πολίτες-οπλίτες, από αρχαιοτάτων χρόνων, δεν υπερασπίζονται ΑΦΜ. Υπερασπίζονται βωμούς και εστίες. Εδώ, οι βωμοί είναι ρημαγμένοι κι οι εστίες περιέρχονται σταδιακά σε ξένα funds.

Με άλλα λόγια μείζον εθνικό ζήτημα δεν είναι οι αναθεωρητισμοί και τα νταηλίκια των γειτόνων. Μείζον εθνικό θέμα είναι που υπεξαιρείται το βιος και ισοπεδώνεται ο βίος των ανθρώπων, που πλέον δεν έχουν το φρόνημα να υπερασπιστούν όχι τη συλλογική, αλλά ούτε την ατομική τους ακεραιότητα.

Αν δεν το καταλάβουμε αυτό, στις επόμενες εκλογές θα ξαναπέσουμε από τα σύννεφα και για τη συμμετοχή και για τα αποτελέσματα σε αυτές.

* Στίχος του Έζρα Πάουντ από το Canto XLV, «Με την τοκογλυφία».

Πρώτη δημοσίευση στο Αντίφωνο.

ΟΙ ΑΝΤΙΦΑΣΊΣΤΕΣ ΕΙΝΑΙ ΔΥΟ ΛΟΓΙΩΝ

Τους ανθρώπους στους οποίους αναφέρεται η σημερινή επιφυλλίδα δεν τους γνώριζα. Έμαθα γι’ αυτούς από έναν παλαίμαχο Ιταλό δημοσιογράφο, ο οποίος ακόμη και σήμερα, που δεν τον βοηθάει η υγεία του, συνεχίζει να γράφει χωρίς να στρογγυλεύει και να προκαλεί εντάσεις με τις κρίσεις του.

Ο αμφιλεγόμενος δημοσιογράφος στον οποίο χρωστώ την πληροφόρηση είναι πατέρας και ο ίδιος. Οι γονείς διδάσκουν, πρωτίστως, με το παράδειγμά τους. Αλλά κοντά σε αυτό χρειάζονται και κάποιες αναφορές σε αναστήματα, που τίμησαν –όπως λέγαμε σε παλαιότερα ελληνικά– τα παντελόνια τους.

Όταν λοιπόν ο γιος του δημοσιογράφου έμπαινε στην εφηβεία αντιμετώπισε ως πατέρας ένα δίλημμα: να τον διδάξει όσα ο ίδιος διδάχθηκε από τον πατέρα του (την τιμιότητα, την ευθύτητα, την αξιοπρέπεια, τη συνέπεια) και να τον καταστήσει περίπου κοινωνικά ανάπηρο ή να τον διευκολύνει εξηγώντας του ότι ο κυνισμός, η ατιμία και η ασυνέπεια λογίζονται στις μέρες μας για αρετές; Στην πρώτη περίπτωση, θα είχε ήσυχη τη συνείδησή του. Στη δεύτερη, θα είχε διευκολύνει τη ζωή του γιου του. Ο δημοσιογράφος μας, όμως, είναι παλιομοδίτης, όχι παλιάνθρωπος. Ξέρει καλά ότι δεν έχουν αντίκρισμα οι αξίες με τις οποίες ο ίδιος ανδρώθηκε στη μεταπολεμική Ιταλία, κι ας τις επικαλούνται πολλοί και τις λερώνουν ακόμη περισσότεροι. Ο παλαιάς κοπής δημοσιογράφος δεν είχε άλλο τρόπο παρά να μιλήσει στον γιο του για δυο διαφορετικά υποδείγματα βίου, που ο αναγνώστης θα αποφασίσει ποιο είναι το αποκλίνον.

Του μίλησε, λοιπόν, για τον παρτιζάνο Πέδρο, ένα νέο άνθρωπο με σπουδές κι ευγενή καταγωγή, που έκανε το καθήκον του προς την πατρίδα βγαίνοντας το 1944 στο βουνό και αφήνοντας κατά μέρος τη βολή του. Ηταν επικεφαλής μιας ολιγάριθμης ομάδας ανταρτών, η οποία σταμάτησε εκατοντάδες πάνοπλους Γερμανούς, που αποσύρονταν από την Ιταλία. Ανάμεσά τους διέκρινε μασκαρεμένο σε Γερμανό υπαξιωματικό τον Μουσολίνι, τη σύντροφό του και κάποιους συνεργάτες του. Ο Πέδρο συνέλαβε τους μασκαράδες και τους φέρθηκε με την ανθρωπιά που αξίζουν όλοι οι ηττημένοι και μάλιστα οι ηττημένοι αιχμάλωτοι πολέμου.

Του μίλησε επίσης και για τον Συνταγματάρχη Βαλέριο, ο οποίος έσπευσε από το Μιλάνο –άκαπνος κι ατσαλάκωτος αυτός, όπως όλοι οι κομματικοί επίτροποι– να συναντήσει τους συλληφθέντες, τους οποίους και αδιακρίτως δολοφόνησε εν ψυχρώ και αναπολόγητους! Τα πτώματά τους μάλιστα κατέληξαν εκθέματα στην πιάτσα Λορέτο, στο Μιλάνο, κρεμασμένα ανάποδα από στους στύλους ενός βενζινάδικου (που αργότερα, αν καλά θυμάμαι, έγινε Μακ Ντόναλντ).

Οι Ιταλοί για τον πόλεμο είχαν πολλούς λόγους να ντρέπονται. Χάρη στον Βαλέριο και στην πιάτσα Λορέτο πρόσθεσαν ακόμη δύο.

Ο Πέδρο μετά τον πόλεμο, ξεχασμένος απ’ όσους σταδιοδρομούσαν στις πλάτες των λιγοστών ανταρτών, επέστρεψε στην καθημερινότητά του, χωρίς ποτέ να καυχηθεί για τον νεανικό ηρωισμό του. Επίσης ο Πέδρο δεν έγινε μέλος κανενός κόμματος και δεν αξιώθηκε ούτε υποσημείωση στην (κομματική) Εγκυκλοπαίδεια της Αντίστασης.

Ο Συνταγματάρχης Βαλέριο –ο από σπόντα ήρωας της κομματικής επετηρίδας– πάλι τιμήθηκε για τις δολοφονίες του κι έκανε διά βίου πολιτική καριέρα με το Κομμουνιστικό Κόμμα Ιταλίας, ενώ ο πραγματικός ήρωας Πέδρο δεν έκανε τη νεότητά του εφαλτήριο καμιάς αρπαχτής. Και η αποφυγή αυτού του πειρασμού είναι, νομίζω, ένας κατ’ εξακολούθησιν ηρωισμός.

Αυτοί οι δύο άνθρωποι πολιτεύθηκαν με διαφορετικούς τρόπους· ο ένας είναι ο εύκολος, ο άλλος θέλει αρματωσιά ηθική.

Ο γιος του Ιταλού δημοσιογράφου, όταν ρωτήθηκε από τον πατέρα του, διάλεξε σε ποιον από τους δύο θέλει να μοιάσει. Ο πατέρας του χάρηκε με την εκλογή του Πέδρο, αλλά δεν ανακουφίστηκε.

Εμένα πάλι, που δεν είμαι τόσο γνωστικός πατέρας, θα με ανακούφιζε αν τα παιδιά μου έκαναν μιαν ανάλογη εκλογή. Σύμφωνοι, δεν θα είχαν τις πρόσκαιρες τιμές του Βαλέριο, αλλά την παντοτινή ακεραιότητα του Πέδρο.

Κι εγώ την περηφάνια ότι κοντά μου δεν μεγάλωσαν τυχοδιώκτες.

ΥΓ.: Άφησα για το τέλος τα ονόματα. Βαλέριο κατά κόσμον Γουάλτερ Αουντίζιο είναι ο συνταγματάρχης και Πέντρο ή κατά κόσμον Πιερ Λουίτζι Μπελίνι ντέλε Στέλε ο αντάρτης. Και τους δύο μού τους σύστησε ο sui generis δημοσιογράφος Mάσιμο Φίνι.

ΠΗΓΗ: Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΙ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

του Θεόδωρου Ε. Παντούλα

Δίκαιο μου φαίνεται να εξαιρέσουμε από την διαπραγμάτευσή μας τους χριστιανομάχους. Εισαγώμενος ως επί το πλείστον ο αντικληρικαλισμός και η δανεική η αθεΐα τους, που ευκαίρως ακαίρως επιδεικνύεται σαν πιστοποιητικό προοδευτισμού. Αυτοί ου γαρ οίδασι τι ποιούσι. Να μείνουμε σε αυτούς που αυτοπροσδιορίζονται ως χριστιανοί αλλά προηγουμένως να συμφωνήσουμε ότι η Εκκλησία ‒είτε αρέσει είτε όχι‒ είχε για αιώνες μια καθοριστική συμβολή στις ζωές των προγόνων μας. Δεν έχουμε χρεία τεκμηρίων γι’ αυτό. Αρκούν και παραρκούν τα ανά την επικράτεια ξωκκλήσια, μαρτυρίκια μιας πνευματικής και κοινωνικής, ήγουν πολιτικής, νοηματοδότησης του βίου που σταυροκοπιόταν πριν και μετά από κάθε του εγχείρημα.

Το κράτος, μην μπορώντας να συμπεριφερθεί διαφορετικά στο εκκλησίασμα, ξεπάτωσε την εκκλησία εντάσσοντάς την στην γραφειοκρατία και στην εθιμοτυπία της. Ιεραρχία και πιστοί εν πολλοίς φέρονταν (και φέρονται, ακόμη και σήμερα που ξεθώριασε η εκκλησιαστική ένταξη) σαν ιδεολογικός βραχίονας της κρατικής ασυναρτησίας. Δεν πάει λ.χ. πολύς καιρός που η Διαρκής Ιερά Σύνοδος, κάνοντας ρελάνς, απευθύνθηκε με εγκύκλιο «προς το λαό» ζητώντας την συμμόρφωσή του με τα υγειονομικά μέτρα της Κυβέρνησης. Καμία, εξ όσων γνωρίζω, εγκύκλιο δεν εξέδωσε, λ.χ. και πάλι, προς το λαό που πένεται και χάνει τα σπίτια του από την τραπεζοκρατία στην οποία οι κυβερνήσεις κάνουν διαχρονικά πλάτες. Εδώ ο λαός βολοδέρνει αποίμαντος και χωρίς συστάσεις.

Ανάμεσά στο ποίμνιο υπάρχουν βεβαίως πολλοί ανθρωπότυποι αλλά δυο εξ αυτών, εμένα τουλάχιστον, μου δημιουργούν απαρέσκεια. Από την μία είναι οι χλιαροί με την τακτοποιημένη θρησκευτικότητα και την ακίνδυνη πνευματικότητα που λίγο πολύ, νομίζουν ότι έχουν στο τσεπάκι τους μια ή περισσότερες αξιομισθίες λόγω της μετοχής τους στο λειτουργικό τυπικό. Λογίζουν την τσιγκουνιά της φιλαυτίας για αρετή. Κοιτούν την δουλίτσα τους, ούτε ενοχλούν ούτε ενοχλούνται. Ιδιωτεύουν με επιτυχία, ξορκίζοντας την πολιτική σαν εξ ορισμού βρόμικη και ως εκ τούτου άξια μόνον της περιφρόνησής τους.

Κι από την άλλη είναι εκείνοι που κάνουν την πίστη τους σημαία ευκαιρίας, όχι τόσο της πολιτικής τους δράσης όσο της εκλογικής τους παρουσίας. Παρά το μικρό τους ανάστημα παριστάνουν τους τιτάνες. Αυτοί είναι οι καθαροί και στον κόσμο άλλος κανένας. Φίλοι του Καίσαρα και του καισαρισμού. Κερί ανάβουν και φωτογραφίζονται. Συνήθως προσεύχονται σε απευθείας σύνδεση, ευελπιστώντας ότι, όταν έρθει η ώρα, θα βρουν γεμάτο το εκλογικό παγκάρι.

Κατά την κρίση μου και οι δυο αυτοί φαρισαϊσμοί με την αλαζονική τους αυτάρκεια προσφέρουν πολύ κακές υπηρεσίες και στην πολιτική και στην πίστη μένοντας, όντας χοντρόπετσοι, αδιαπέραστοι από τους βασανισμούς και τους βασανισμένους που τους περιβάλλουν.

Οι Ορθόδοξοι εντούτοις δεν είναι ούφο, δεν βρίσκονται εκτός της ιστορίας. Δεν είναι εκτός τόπου και χρόνου. Έχουν πατρίδα. Είναι πολίτες. Κι επειδή τούτη η γης που την πατούμε κι όλοι μέσα της θα μπούμε είναι προτύπωση της Άνω Ιερουσαλήμ, δεν φιλιώνουν με την αδικία αλλά πολιτεύονται για την μεταμόρφωση του κόσμου κι όχι της καμπούρας τους. «Πάντας θέλει σωθήναι και εις επίγνωσιν αληθείας ελθείν». Η Εκκλησία μάλιστα αντλεί το όνομά της από ένα προγενέστερο κατόρθωμα μετοχής στα κοινά. Ένα κατόρθωμα που διευρύνει την νοηματοδότησή του με τον λόγο του Ευαγγελίου και τις πράξεις όλων εκείνων που στόλισαν με τον βίο τους την παράδοσή της, όλων εκείνων που εργάστηκαν για την απελευθέρωση από το άδικο και για τον αγιασμό του (σύμπαντος) κόσμου, στρατευόμενοι στο πλάι των καταπιεσμένων, των αποκλεισμένων, των αναγκεμένων.

Οι λόγοι των Πατέρων παραμένουν μια ακένωτη δεξαμενή επαναστατικού προσανατολισμού. Ακένωτη αλλά παραθεωρημένη από τον κυρίαρχο καθωσπρεπισμό. Ζούμε σε πονηρούς καιρούς. Ποτέ δεν ήσαν εύκολα τα πράγματα. Και πάντοτε υπήρχαν αστοχίες. Αλλά πάντοτε υπήρχε μια διάκριση. Μια διάκριση στην οποία ο άνθρωπος –κι όχι το απρόσωπο τέρας των αγορών– ήταν η απάντηση σε κάθε ερώτημα. Ποιο το καλό, ποιο το κακό, και ποιο τ’ ανάμεσά τους. Το κακό, ντυμένο την προβιά του εκσυγχρονισμού, ξεριζώνει ό,τι βρει στο διάβα του ‒ όχι μόνο τα ζιζάνια. Κρανίου τόπος οι μασκαρεμένες ζωές μας. Χωρίς συλλογικές ετερότητες, χωρίς κοινότητες, χωρίς άμυνες. Ο καθείς και ο απελπισμός του. Τοιουτοτρόπως όμως δεν μεγαλώνει μόνο η δυστυχία. Μεγαλώνει κι η ψαλίδα που χωρίζει τους έχοντες και κατέχοντες από εκείνους που δεν έχουν στον ήλιο μοίρα. Αυτή είναι η νέα κανονικότητα: οι πλούσιοι πλουσιότεροι κι οι φτωχοί φτωχότεροι. Και κομματάκι αόρατοι, μην μας χαλάν τη μόστρα. Τους εντοπίζουν μόνο οι τηλεμαραθώνιοι και οι λοιποί επαγγελματίες της «αλληλεγγύης»

Ωστόσο έχω την αίσθηση ότι πρωταρχική δουλειά όσων δηλώνουν χριστιανοί (κι όσων πασχίζουν να είναι χριστιανοί) δεν είναι η ελεημοσύνη. Είναι η δικαιοσύνη.

Το εφικτό στην πολιτική είναι μια (ενίοτε ευγενής) επιδίωξη πολλών πολιτευτών. Η ανακαίνιση όμως του κόσμου είναι μια εξόχως πολιτική φιλοδοξία για την οποία αξίζει να λερώσει κανείς όχι την ψυχή του αλλά τα χέρια του.

Δημοσιεύθηκε στην εφ. Δημοκρατία της Κυριακής (5/2/23).

Η ΤΟΠΙΚΟΤΗΤΑ ΩΣ ΦΕΡΕΤΖΕΣ

του Θεόδωρου Ε. Παντούλα

Η διοργάνωση εκθέσεων τοπικών προϊόντων θα έπρεπε να είναι μόνιμη μέριμνα της λεγόμενης τοπικής αυτοδιοίκησης. Αυτή η μέριμνα κάθε άλλο παρά αυτονόητη είναι. Οι περισσότεροι αυτοδιοικητικοί μάλιστα δεν θεωρούν δική τους δουλειά την ανάδειξη της τοπικότητας και των παραγωγικών συστημάτων της. Θεωρούν δουλειά τους το μασκάρεμα της τοπικότητας με φανταχτερές εκδηλώσεις, που νομίζουν ότι θα τους προσπορίσουν κάτι από την εικαζόμενη δημοφιλία των συντελεστών τους. Κάπως έτσι τα τελευταία χρόνια περιοδεύουν ανά την επικράτεια διάφορες αρπαχτές κι αρπακτικά που, στο όνομα του… λαϊκού πολιτισμού μάλιστα, γέμισαν τη χώρα με δηθενιές και παραπήγματα σκυλάδικων!

Το καλό με την παρατεταμένη κρίση είναι ότι, λόγω έλλειψης πόρων, βρίσκουν στα προγράμματα της αυτοδιοίκησης θέση οι εκθέσεις τοπικών προϊόντων. Το κακό είναι ότι η διοργάνωσή τους διέπεται από την συνήθη ματαιόσχολη προχειρότητα. Επί το πλείστον ξεπέτες να γεμίσουν τα προγράμματα και να… φωτογραφηθούν οι διοργανωτές!

Στις εκθέσεις όμως τοπικών προϊόντων πρωταγωνιστές δεν θα έπρεπε να είναι οι κορδωμένοι διοργανωτές τους αλλά τα προϊόντα και οι παραγωγοί τους.

Από το 1^ο λ.χ. τριήμερο Φεστιβάλ(!!!) Γαστρονομίας της Εύβοιας, που είναι και η αφορμή αυτού του σημειώματος, παρέλασαν παράγοντες και παρατρεχάμενοι αλλά, στην πραγματικότητα, απουσίαζαν οι ίδιοι οι παραγωγοί! Μόλις 24 εκθέτες, όχι μόνο από την Εύβοια αλλά από ολόκληρη την Στερεά Ελλάδα!

Η Εύβοια δεν είναι ένας φτωχός τόπος – κάθε άλλο. Είναι ένας τόπος μπολιασμένος μάλιστα με την αρχοντιά του μικρασιατικού Ελληνισμού. Φτωχοί είναι αυτοί που δεν αντιλαμβάνονται τον πλούτο της και τον ευτελίζουν σε ολιγοήμερες φιέστες.

Οι Εκθέσεις τοπικών προϊόντων δεν πρέπει να είναι θερινές εκδηλωσούλες. Οι εκδηλωσούλες δεν μαρτυρούν απλώς διανοητική ένδεια αλλά πνευματική ερήμωση, που αδυνατεί να συνδέσει τους ανθρώπους με το περιβάλλον τους, με τις μνήμες και την ιστορία τους.Φτωχοί είναι αυτοί που “φυτεύουν” φωτοβολταϊκά στα χωράφια μας και ανεμογεννήτριες στα βουνά μας.

Οι εκθέσεις τοπικών προϊόντων, και μάλιστα προϊόντων διατροφής, πρέπει να είναι σταθερή προτεραιότητα της λεγόμενης αυτοδιοίκησης. Σε κάθε νομό και με φροντίδα των δήμων και περιφερειών θα πρέπει να υπάρχουν μόνιμα εκθετήρια-πρατήρια τοπικών προϊόντων. Όχι για να κινηθεί η απλώς η οικονομία αλλά για να μην χαθεί η ζωή και ο ξεχωριστός τρόπος που την συλλάβισαν οι Έλληνες.

Ο ρόλος της γαστρονομίας στον τρόπο των Ελλήνων δεν εξαντλείται στην… γαστέρα. Αυτά, μέχρι πρότινος, στα χωριά μας ήταν κοινή εμπειρία: Οὐκ ἐπ’ ἄρτῳ μόνῳ ζήσεται ἄνθρωπος… Ακόμη και με δυο ελιές η συνάντηση γίνονταν γιορτή. Αυτό που τρώμε και το πώς το τρώμε είναι ο καθ’ ημέραν πολιτισμός.

Και η καθημερινότητα είναι που κρίνει και διακρίνει τον πολιτισμό μας ‒ κι όχι τα λούστρα των νεοπλουτικών ιβέντ.

Μονά ζυγά δικά μας;

του Θεόδωρου Ε. Παντούλα

Παρακολουθώ με έκπληξη αλλά και με θλίψη τις τελευταίες ημέρες πολλούς Έλληνες, που δεν χάνουν καμιά ευκαιρία να τσακωθούν με άλλους Έλληνες! Με εκπλήσσει η όψιμη γεωπολιτική τους επάρκεια και με συνθλίβει η παντοτινή ετοιμότητά τους ν’ ανοίξουν τα κεφάλια των διπλανών τους στο όνομα της Ειρήνης!

Τι χρεία δικαιοσύνης έχουμε, αφού νυχθημερόν αποφαίνεται το φ/μ;

Διαβάζω: Εγκληματίας πολέμου ο Πούτιν. Αλλά αθώοι του αίματος οι αυτουργοί των «προληπτικών πολέμων» και των «παράπλευρων απωλειών»;

Τίποτε δεν μπερδεύω. Προσπαθώ να μην ξεχάσω. Να μην ξεχάσω ότι στον πρώτο πόλεμο του Κόλπου (1990), τα 32.195 σκοτωμένα παιδιά, δεν ήσαν λιγότερο παιδιά από τα παιδιά της Ουκρανίας, επειδή η Αμερική είχε πρόσχημα. Να μην ξεχάσω επίσης ότι στον δεύτερο πόλεμο του κόλπου (2003), που το πρόσχημα ήταν ένα ακόμη ψέμα, οι νεκροί αυξήθηκαν χωρίς, απ’ ότι θυμάμαι, να διαταραχθεί στο ελάχιστο η συμμαχική ευαισθησία μας.

Παρόμοια αναισθησία παρατηρήθηκε και λίγα χρόνια αργότερα με την επίθεση στην Λιβύη του εταίρου της Δύσης μας Καντάφι.

Πιστεύω ότι οι Ουκρανοί που υπερασπίζονται την πατρίδα τους από την ρωσική εισβολή είναι άξιοι θαυμασμού και στήριξης αλλά δεν μπορώ -ούτε και θέλω- να ξεχάσω ότι άλλοι άνθρωποι που υπερασπίστηκαν την πατρίδα τους δεν είχαν ούτε τον θαυμασμό μας ούτε την στήριξή μας. Δεν αναφέρομαι μόνο στους Σέρβους. Οι Αφγανοί λ.χ. που για δυο δεκαετίες πολέμησαν τους εισβολείς και τον στρατό κατοχής της πατρίδας τους με 300.000 θύματα, εκ των οποίων οι 230.000 άμαχοι δεν ήσαν ήρωες αλλά «τρομοκράτες», που ακόμη και σήμερα, μετά την νίκη τους, οι ηττημένοι Αμερικανοί τους υπεξαιρούν τα 7 δισεκατομμύρια δολάρια της κεντρικής τους τράπεζας, που είναι κατατεθειμένα στις ΗΠΑ!

Είμαι με τους ανθρώπους που ξεσπιτώνονται. Είμαι με αυτούς που υπερασπίζονται βωμούς κι εστίες. Κι ως Έλληνας θα ήθελα η κυβέρνησή μας να έχει άλλο ηθικό ανάστημα, να πάρει πρωτοβουλία οι ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις να γίνουν, όχι στην Λευκορωσία αλλά στην Λευκωσία, για να θυμηθεί ο κόσμος ολάκερος ότι μια πατρίδα, μια ευρωπαϊκή πρωτεύουσα, είναι ακόμη μισή, επειδή μιλήσαμε πολύ για διάφορους πασιφισμούς αλλά καθόλου για την Ελευθερία.

Τα «ναι μεν αλλά» δεν τα βάζει καμιά μικροψυχία. Τα βάζει η ιστορία. Και κατά την γνώμη μου καλώς τα βάζει. Κι αν δεν τα πάρουμε στα σοβαρά, στην επόμενη εισβολή θα τσακωνόμαστε για τα ίδια.

Υ.Γ. Για την αβάσταχτη χαρά των δημοσιογράφων που κλείνουν ρωσικά ΜΜΕ στην χώρα μας δεν έχω να γράψω τίποτε. Τιμούν και το ψωμί που τρώνε κι αυτούς που τους το δίνουν. Την δημοσιογραφία όμως, νομίζω, ότι δεν την τιμούν.

Υ.Γ.2 Δεν γνωρίζω ποια είναι η σωστή πλευρά της Ιστορίας. Αν είναι η πλευρά του ισχυρότερου μπορεί να είμαστε και με αυτή. Πιστεύω όμως ότι η Ελλάδα είναι μια μεγάλη πατρίδα για να διαπράξει την μικρότητα μιας ατιμίας, που στο ζύγι της θα γέρνουν οι τουριστικές απώλειες και τα αδιάθετα ροδάκινα κι όχι το δίκαιο κι η ελευθερία.

ΟΙ ΤΑΛΙΜΠΑΝΟΙ ΤΗΣ ΔΥΣΗΣ

του Θεόδωρου Ε. Παντούλα

Συνηθίσαμε το έγκλημα. Έγινε θέαμα οικείο λίγο μετά τις διαφημίσεις. Το παρακολουθούμε τρώγοντας πίτσες. Από παντού ακούμε για σκοτωμούς. Για παιδιά που πεθαίνουν από την δίψα. Για ανθρώπους που ξεφτιλίζονται για λίγη τροφή. Για ανθρώπους που εκριζώνονται από τις εστίες τους αναζητώντας στα ξένα την αξιοπρέπεια που τους στέρησαν.

Την ίδια ώρα η Δύση –η δική μας Δύση, η Δύση στην οποία ανήκουμε– συστέλλεται ως κορασίδα, κάνει την αυτοκριτική της αλλά και πάλι κάτι περισσεύει. Περισσεύει η έπαρση. Η έπαρση που συγκαλύπτεται με ηχηρά ονόματα: αναστοχασμός, αποαποικιοποίηση κ.ά. Όμως και πάλι Εμείςείμαστε ο Πολιτισμός κι Εμείς δικαιούμαστε να επιβάλουμε την κατάκτηση των ανθρωπίνων… δικαιωμάτων σε όλο τον κόσμο. Όλος ο κόσμος πρέπει να γίνει Δύση. Ο δικός μας ρατσισμός είναι πράξη πολιτισμού. Του δικού μας πολιτισμού. Του πολιτισμού που, όσο ομνύει στην διαφορετικότητα, τόσο γινόμαστε όλοι ίδιοι.

Η Δύση στηρίζει την ευμάρειά της στην δυστυχία των άλλων. Γι’ αυτό δεν ξέρει πως να διαχειριστεί την παχυσαρκία της, όταν οι τηλεοπτικές της οθόνες γεμίζουν από σκελετωμένα παιδιά του τρίτου κόσμου. Αλλά κι αυτό μπίζνα είναι. Στέλνεις ένα μήνυμα με χρέωση και ξενοιάζεις. Ή υιοθετείς εξ αποστάσεως ένα παιδί. Έρχεται πιο οικονομικά. Δεν σε ξυπνάει τα βράδια και δεν χρειάζεται να το τρέχεις δεξιά κι αριστερά.

Όλα είναι τακτοποιημένα. Γι’ αυτό και ξεχνάμε ότι η δική μας ευζωία χτίζεται με την δυστυχία των άλλων, των πολλών – δικών μας και ξένων. Μια ευτυχία που θάβεται σε χωματερές τις οποίες δεν ξέρουμε πώς να διαχειριστούμε! Ο πολιτισμός μας είναι πολιτισμός απορριμμάτων. Απορρίπτουμε αγαθά, ιδέες, ανθρώπους. Και κερδοσκοπούμε από τα απορρίμματα. Κερδοσκοπούμε ανακυκλώνοντας τα ποικίλα σκουπίδια μας. Πίσω από τα σκουπίδια μας όμως βρίσκονται άνθρωποι. Τις περισσότερες φορές άνθρωποι που δεν μας απλώνουν το χέρι για επαιτεία αλλά ζητούν να εξαιρεθούν από την «φιλανθρωπία» μας.

Στο μακρινό Αφγανιστάν βρίσκονται και επαγγελματίες του ελληνικού στρατού. Δεν ξέρω ούτε πόσοι είναι ούτε εάν συμμετέχουν στα συμμαχικά εγκλήματα. Ξέρω όμως πως η ανοχή σε αυτήν την απανθρωπία θα έπρεπε να μας προσβάλλει όλους.

Στην καλύτερη περίπτωση διαβάζουμε σε εφημερίδες –ξένες κυρίως– τις ειδήσεις από το κατεχόμενο Αφγανιστάν. Ο στρατός δολοφονεί συνεχώς αμάχους: μητέρες, παιδιά, ανθρώπους που πάνε στις δουλειές τους και δεν γυρίζουν ποτέ σπίτι τους.

130.000 ένοπλοι κι ένας λαός υπό κατοχή. Πρόσχημα ο πόλεμος κατά της τρομοκρατίας. Μια δεκαετία πριν αυτό το επιχείρημα ήταν ήδη αστείο. Τώρα είναι εξόφθαλμα επικίνδυνο.

Η Δύση καταστρέφει πολιτικά, οικονομικά, κοινωνικά και ηθικά μια χώρα. Μια χώρα που ανθίσταται. Αυτή η χώρα, δέκα χρόνια μετά την επέμβαση των αυτόκλητων Αμερικάνων και των συμμάχων τους, παράγει περισσότερο από το 90% των ναρκωτικών με τα οποία μπουκώνεται η δυτική ερημιά.

Οι Αφγανοί δεν είναι ούτε Χριστιανοί ούτε Εβραίοι ούτε πολιτικώς ορθοί Μουσουλμάνοι. Δεν έχουν κανέναν να υπερασπιστεί το δικαίωμά τους να υπάρξουν και να αυτοκαθοριστούν.

Τα εγκλήματα της Δύσης είναι και δια της τηλεόρασης εντός της οικίας μας αλλά έξω από την διπλοαμπαρωμένη πόρτα μας. Κάποτε όμως -ακόμη κι αν δεν την ανοίξουμε- αυτή η πόρτα θα σπάσει.

Θα έχουμε άραγε πού να κρυφτούμε τότε;

Υ.Γ. Το κείμενο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό manifesto, πριν από μια δεκαετία. Δεν ξέρω πώς θα το έγραφα σήμερα. Σίγουρα όμως δεν θα άλλαζα το τέλος του.

Ο Σολωμός του σολωμου

του Θεόδωρου Ε. Παντούλα

Ο Ύμνος στην Ελευθερία και ο Διονύσιος Σολωμός είναι πασέ. Του στέλνουμε του ποιητή τα σεβάσματά μας, αλλά δεν έχει θέση ούτε αυτός ούτε ο ύμνος του στις ζωές μας. Μαθητεύουμε αλλού. Και προκόβουμε πολύ. Και πλειοδοτούμε σε μεγαλοστομίες.

Αλλά στο παγκόσμιο χωριό είσαι πάντοτε χωριάτης και φτωχός συγγενής χωρίς το οικόσημό σου κι όσα αυτό κουβαλά. Το οικόσημο του Σολωμού κουβαλά την επιλογή του –περί επιλογής πρόκειται- να ζήσει ως ελεύθερος Έλληνας, ενώ η δική μας ξεσκολισμένη αμερημνισία δεν κουβαλά ανεμελιά, αλλά μια ετερόφωτη κι εθελόδουλη ένδεια που με νεοπλουτική ξιπασιά τη λογίζουμε για εκσυγχρονιστικό κατόρθωμα.

Σε γνωρίζω από την κόψη

Του σπαθιού την τρομερή,

Σε γνωρίζω από την όψη

Που με βια μετράει τη γη.

Ποια γη; Αυτή που ασκούνταν βρίζοντας ξένοι φαντάροι; Αυτή που λιάζονται ευρωπαίοι συνταξιούχοι ή αυτή που δώσαμε αντιπαροχή;

Ο Σολωμός είναι ένας ξένος. Γι’ αυτό και ξενίζει το υπερφίαλο Εγώ μας η αυτοπροαίρετη υποταγή του στην Ελευθερία. Σήμερα, στην εποχή του ανέξοδου φιλειρηνισμού, έχουν πέραση οι δεκάρικοι για ανέφελη συνύπαρξη λύκου, αρνιού και τσέλιγκα. Άλλωστε, η σύγχρονη βία μασκαρεύεται. Γίνεται ανθρωπιστική αποστολή και οικεία τηλεοπτική δυσκολία. Οικεία όμως εκείνα τα χρόνια ήταν η βία του δυνάστη και η απόφαση του εξεγερμένου να ζήσει ως Ελεύθερος ή να γενεί λαμπάδα της Λαμπρής για να λαμπρύνει το σκότος και την σκοτούρα μιας ζωής που δεν σκύβει την κεφαλή της. Κι όλα γύρω σου είναι φως. Μόνο που για να το λουστείς αυτό το φως, χρειάζεται σε πρώτη φάση να βγάλεις τα γυαλιά σου.

Ο έτερος Σολωμός της μακαρίας πατρίδας μας κατέβασε το σύμβολο κατοχής της και πήγε καλλιά του. Ρουθούνι δεν άνοιξε. Οι συνέλληνες έφτιαχναν μπαγκάζια για τις διακοπές του καλοκαιριού. Θέλει αρετή και τόλμη το άθλημα –όχι αθλιότητα. Κι η Κύπρος τη δική μας αθλιότητα την πλερώνει χρόνια τοις μετρητοίς.

Ο Σολωμός Σολωμού, σημαιοφόρος της Ελευθερίας και αριστεύς της αποκοττιάς της, κατεβάζει το σύμβολο της κατοχής κι επιλέγει εμπράκτως την Ελευθερία. Περιφρονεί τις συνομιλίες. Και κάνει τα νιάτα του προσάναμμα. Και ντρέπομαι λιγότερο που είμαι Έλληνας. Και ντρέπομαι περισσότερο που δεν είμαι άξιος σαν εκείνον Έλληνας. Κι όταν καμιά φορά θέλω να καυχηθώ στους δικούς μου ξένους λέω τέτοιους βγάζει το έθνος μας.

Έρχονται χρόνοι δύσκολοι και μήνες οργισμένοι. Ήρθαν. Και το κακό μας βρήκε. Κι ο νους μας εθόλωσε. Και ψιθυρίζουμε τον «Ύμνο», μνημόσυνο για όλους τους πατριδοφύλακες που μας δίδαξαν την απ’ τα κόκαλα βγαλμένη Ελευθερία.

Παρηγοριά στον άρρωστο; Μπορεί. Αλλά και χρέος τιμής προς τα παιδιά μας.

Καλή πατρίδα.

Γιορτάζεται η κατάντια;

του Θεόδωρου Ε. Παντούλα,

Μάλλον, εκτός από ξεπερασμένο, είναι σόλοικο να μιλάμε για Ελευθερία. Είναι αναχρονιστικό – πασέ ντε. Τρέντι είναι να μιλάμε για πράσινη ανάπτυξη και πράσινα άλογα.

Η πράσινη ανάπτυξη είναι ο φερετζές της χρεοκοπίας μας, η κουρτίνα που «κρύβει» την νεοελλαδική μαϊμού που όσο όμως σκαρφαλώνει, τόσο φαίνεται ο απαυτός της. Πόσο, δηλαδή, έχουμε αποξενωθεί, από τον σηματωρό της Επανάστασης που υποτίθεται ότι τιμούμε. Και πώς την τιμούμε; Μα ως μασκαράδες. Με Μνημόνια, με απώλεια εθνικής κυριαρχίας, με εκχώρηση δημόσιας περιουσίας και τα συμπαρομαρτούντα τους. Με Πρέσπες και πλειστηριασμούς. Και με αποχαιρετισμούς – πολλούς αποχαιρετισμούς. Μπορεί να μην μας έμεινε ούτε μαντήλι για να κλάψουμε αλλά συνεχώς αποχαιρετούμε τους νέους, τα παιδιά μας, που δεν χωρούν στον κόσμο μας και υποδεχόμαστε μετανάστες από τον τρίτο κόσμο. Χοτ-σποτ στα μισά σύνορα. Στα άλλα μισά ανεμογεννήτριες. Και σε ό,τι περισσεύει στην ενδοχώρα ξαπλώστρες για να λιάζονται γερμανοτραφείς παραλήδες. Και στην αθηναϊκή ριβιέρα (τρομάρα μας) θα ασκούνται βρίζοντας τους γκρουπιέρηδες ημεδαποί κι αλλοδαποί τζογαδόροι!

Υπερβολές; Μπα, κάντε λογαριασμό. Δεν θα δυσκολευτείτε. Αλλά προσέξτε! Βγάζει μάτι το λιγόστεμα. Ένα λιγόστεμα που δεν είναι μόνο γεωγραφικό. Είναι, πρωτίστως, πολιτισμικό. Ξεμάθαμε «τι θα πη πατρίδα, τι θα ειπή φιλοτιμία, αρετή, τιμιότη» – ακόμη κι ως λέξεις σπανίζουν στις φλυαρίες μας.

Οι απόγονοι των αρματολών σε λιγότερο από δυο αιώνες «μετεμορφώθησαν εις δικηγορίσκους». Δικηγορίσκους του διαβόλου, που μας αλλάζουν τον αδόξαστο με τον δικαιωματισμό. Έχουμε βεβαίως δικαίωμα να προσδιορίσουμε το κοινωνικό μας φύλο αλλά για το αν θα έχουμε ένα κεραμίδι πάνω από το κεφάλι μας, αυτό θα εξαρτάται από την τραπεζική διαμεσολάβηση – ευφημισμός για το νταβατζιλίκι. Τι μας κόφτει λοιπόν η ανεικονική Ελευθερία; Πόσα λάικ παίρνει αυτή στην εικονική ζωή μας;

Από την άλλη, θα μου πείτε, κανείς δεν χορταίνει με λάικ. Δίκιο έχετε. Και τα ασημικά όπου να ‘ναι τελειώνουν. Αλλά αυτό το σημείωμα δεν το γράφω γιατί έχω έγνοια τα τιμαλφή. Έγνοια μου είναι να αποφασίσουμε, αν μας ενδιαφέρει να σωθούν τα τζοβαϊρικά και αν στην απώλεια ή στην σωτηρία τους θα κάνουμε κάτι περισσότερο από να παριστάνουμε πως δεν βλέπουμε.

Το ερώτημα του τίτλου από την αρχή έμοιαζε να μας κλείνει το μάτι.

Με το άλλο μας μάτι ωστόσο βλέπουμε πως κανείς, στην πραγματικότητα, δεν γιορτάζει. Ίσα να βγουν οι θεσμικές υποχρεώσεις. Ένα τσαρούχι εδώ κι ένα λίγο παραπέρα – ως ντεκόρ ασφαλώς, διότι για καθημερινή χρήση έχουμε και τα δυο μας πόδια σ’ ένα σπορτέξ, made in China, αλλά όσο να πεις ευρωπαϊκής εισαγωγής.

(Δημοσιεύθηκε στο τελευταίο φύλλο της εφημερίδας Χριστιανική).